Wat loopt hier voor draad?

Er zijn echt onwijs veel verschijningsvormen van wat wij zo simpel ‘schroefdraad’ noemen. Inmiddels zijn wij zo aan de genormeerde metrische schroefdraden gewend dat wij bijna zouden vergeten dat er nog meer normen voor schroefdraad zijn. En dat zijn lang niet altijd oude normen, veel ‘exotische’ schroefdraden worden nog gewoon toegepast. Daar hebben wij , als toeleverancier van gedraaide onderdelen, ervaring mee. Maar ook de zo vertrouwde metrische schroefdraad doet zich op verschillende manieren voor.

Even heel simpel: een schroefdraad kan wel of niet verzinkt zijn. Zink is hier even een voorbeeld, want naast zink komen er nog een groot aantal andere bedekkingslagen voor. Bedekkingslagen is een mooie term, want het geeft precies aan wat er gebeurt. Als een keurig op maat gesneden schroefdraad met een laag bedekt wordt nemen de diameters toe. Dat wil zeggen, bij een bout. Bij een moer worden de diameters kleiner. En een grotere bout past lastig in een kleiner (schroefdraad)gat. Nu lijkt het probleem niet heel groot, want een elektrolytische (zink)laag is maar vrij dun. Er is wel een addertje onder het gras: Als een laag bijvoorbeeld 10 micron dik is zal de laagdikte aan weerszijden van de schroefdraad gang neerslaan, en dat rondom de hele bout. Door het neerslaan op de schuine kant neemt de effectieve diametergroei sneller toe. Een laagdikte van 10 micron (0,01 mm) geeft dus, theoretisch een toename van de gemiddelde (‘flanken’) diameter van 25 micron. Dat is 0,025 mm. Dat lijkt nog niet de hele wereld, maar wel ¼ van de beschikbare tolerantie op de flankendiameter bij, bijvoorbeeld een M6. En dat is dan alleen maar de bout. In de moer gebeurt ook zoiets. En op de laagdikte zelf zit ook nog tolerantie. Het laat zich dus raden dat een goed passende bout en moer na verzinken niet altijd per definitie weer goed passen. Hier moet bij het draaien van schroefdraad onderdelen die één of andere deklaag krijgen goed rekening mee gehouden worden.

Gelukkig is het probleem niet zo simpel als het lijkt, want een laagdikte wordt door allerlei effecten bij een schroefdraad al vrij snel slecht voorspelbaar. De benodigde toleranties op de laagdikte kunnen dus, afhankelijk van het soort laag, flink toenemen. En daarmee het risico op een slecht passende schroefdraad ook .

Als een onderdeel tegen roest beschermd moet worden is een alternatief voor een deklaag roestvaststaal gebruiken. En schroefdraad maken in roestvaststaal heeft weer zijn eigen eigenaardigheden. In een volgende automatendraaiwerk blog kan ik daar weer op terugkomen.

schroefdraad, ingewikkeld?

Draad, ingewikkeld?

Schroefdraad is niet echt heel ingewikkeld, er is alleen ontzettend veel van. Heel veel verschillende toepassingen gebruiken op de een of andere manier schroefdraad, waar allerlei verschillende eisen aan gesteld worden. Gelukkig zijn er ook veel overeenkomsten.
Eén van de meest opvallende kenmerken van de schroefdraad is de spoed. Dit is de afstand tussen twee opeenvolgende gangen van de schroefdraad. De combinatie van spoed en diepte van de schroefdraad maakt dat de schroefdraad meestal niet in één keer gesneden kan worden. Er zal dus iets verzonnen moeten worden zodat de opeenvolgende sneden die mogelijk zijn om de schroefdraad te maken steeds het zelfde spoor volgen. En dat spoor moet dan ook nog eens precies de gevraagde spoed hebben.

Op de draaibank komt het onder meer op het oog van de vakman aan. De draaier start steeds op het juiste moment de slede met de draadsnijbeitel vanaf het juiste punt, zodat er een gelijkmatige schroefdraad ontstaat. Maar wij werken met automatisch draaimachines. Deze draaiautomaten. Zijn tegenwoordig CNC gestuurd, en werken in principe het zelfde als de draaier deed aan zijn hand draaibank: als de elektronica en vast punt per omwenteling herkent zal de draadsnijbeitel met de ingestelde spoed van het wachtpunt naar het eindpunt vertrekken. De elektronica en de mechanische componenten hebben enige tijd nodig om alle benodigde versnellingen en vertragingen uit te voeren, dus is er een bovengrens aan het toerental waarbij draad gesneden kan worden. Eigenlijk net als bij de draaier die de schroefdraad handmatig maakte, want die had ook tijd nodig om te reageren en alle benodigde bewegingen uit te voeren.

En nu heb ik me even beperkt tot de klassieke vorm van schroefdraad snijden met meerdere passages van een enkelvoudige draadsnijbeitel. Dat is even als voorbeeld, want er zijn talloze manieren om schroefdraad te snijden, zowel in als uitwendig. Ze hebben wel allemaal gemeen dat de gereedschappen die de schroefdraad maken (en dat hoeft niet altijd snijdend gereedschap te zijn) op de een of andere manier precies in de gewenste spoed langs de te vormen schroefdraad moeten bewegen. Er is dus even stof voor de volgend Blogs over automatendraaiwerk.

De draad kwijt,

Ik kom, eigenlijk een beetje verbaasd, tot de conclusie dat ik mijn weblog schromelijk verwaarloosd heb. Als de regelmaat er eenmaal uit is (en dat is hij al sinds de vakantie periode) wordt het heel makkelijk om hele grote gaten te laten vallen. En omdat de routine er uit is wordt het ook steeds lastiger om met onderwerpen voor stukjes te komen. Meestal gaat dat vrij associatief, en tijden of na het typen van de ene bijdrage maak ik alvast aantekeningen over de mogelijke onderwerpen van volgende bijdragen. Omdat ik al een tijdje geen Blog bijgehouden heb, zijn er dus ook geen onderwerpen voorhanden. Terwijl ik over automatendraaiwerk nog lang niet uitgeschreven ben. Ik bende draad een beetje kwijt, en om de draad weer op te pakken ga ik me om te beginnen verdiepen in schroefdraad. Want als je tegen draaiers ‘draad’ zegt, denken ze toch eerder aan zaken als spoed en flankenmiddellijn dan aan garens, de kleur of dernier getal. Producten met schroefdraad draaien is één van de oudste toepassingen van draaiwerk. De Engelse benaming voor een draaiautomaat is dan ook screw machine. Dat zijn dus de machines waar je schroeven mee maakt. Dat het merendeel van de draaiautomaten al vanaf de begindagen andere dingen staat te draaien is daarbij even niet belangrijk. Een deel van onze curven gestuurde draaiautomaten is zelfs niet eens in staat om zonder grote kunstgrepen een fatsoenlijke schroefdraad te maken. Stof te over dus, en vanaf binnenkort is er op deze plek weer een frequente (ik mik op tenminste wekelijkse) update van het automatendraaiwerk blog.

Sinterklaas

Terwijl de stemming alweer optimistischer wordt en de indicatoren weer op groei wijzen, wordt duidelijk dat er in onze sector harde klappen gevallen zijn, en mogelijk nog meer gaan vallen. Want zeg nu zelf, hoeveel heb je aan 5% groei, als je net 30% hebt ingeleverd? Ondanks het mooie groeicijfer blijft toch een teruggang van 25 % over. En de Nevi en verspaninings index (zie www.hamel.nl) staan echt nog niet op 5% groei. De materiaalprijzen worden wel snel hoger. Dat betekent dus dat er voor ons, automatendraaiers, net als alle andere metaalbewerkers, minder over blijft. Wat ook vanzelf betekent dat er minder metaalbewerkers overblijven.
De goedheiligman is in het land, en er kunnen weer cadeautjes worden gekocht. Ook voor de metaalbedrijven. En soms valt dat een beetje tegen, want lang niet iedere verkoping bij metaalbedrijven is vrijwillig de laatste tijd. De machine fabriek Van Rooij uit Vessem weet daar niet meer over mee te praten. Een zeer modern machinepark werd op de veiling niet eens helemaal uitverkocht. Ook voor, bijvoorbeeld, MFB Holland Machine fabriek (Veenendaal) en Beers Machining (Oisterwijk) breken spannende dagen aan. Want ook daar is het, helaas, uitverkoop.
De meeste (verspanende) metaalbedrijven lijken hun reserves te koesteren, want zoals gezegd, zelfs een groei van 10% in de komende periode betekent dat we eigenlijk een terugval van 20 % of meer op moeten vangen. Dus investeren we maar even niet. En dat is ook helemaal niet nodig, want er is capaciteit in overvloed. En dat betekent niet dat we op een geïmproviseerde manier moeten gaan produceren als we de juiste machine niet kunnen kopen. Want wat je zelf niet kunt maken kun je gewoon uitbesteden, en dat geldt zeker voor automatendraaiwerk !. Als u, in deze ‘arme’tijden, slimmer wilt produceren, staan wij klaar om u te helpen met (serie) draaiwerk en automaten draaiwerk.

klad

Klad

In mijn vorige editie (nu al bijna een maand geleden) schreef ik nog dat (verhalen) schrijven voor velen een creatieve hobby is. En eigenlijk is dit Blog dat voor mij ook. En nu is opeens de klad er behoorlijk in gekomen. Zou ik me schuldig voelen dat ik onder het mom van ‘schrijven voor mijn werk’ lekker zit te hobbyen? Of is het wat anders? Dat de klad er in komt is voor mij vrij natuurlijk, ik ben niet zo’n ‘netwerker’, en dan werk je meer in klad. Maar daar kom je niet ver mee, dus is het tijd dat ik mezelf weer eens bij mijn kladden grijp en mezelf achter mijn schrijfmachine neerzet. Want draaiwerk, en in het bijzonder automatendraaiwerk, blijft een boeiend onderwerp.
Een andere reden voor mijn afwezigheid is het werk. Niet dat er nu al zo vreselijk veel werk is, maar het kost meer tijd. Niet dat we het werken nu al verleerd zijn. Het is eerder dat het (draaiwerk) weer een beetje veranderd is. Voor veel haastwerk, en dat levert meer werk op (zonder dat het evenredig meer opbrengt). Wij willen blijven draaien ,en dat betekent dat wij ons aan de wensen van onze afnemers aan moeten passen, en dat leidt tot veranderingen. Niet dat wij nu direct met alle winden mee draaien. Als gevestigde automatendraaierij willen wij de gebruikers van automatendraaiwerk ook ‘rust’ bieden. Dat doen o.a. wij in de vorm van een voorraad service. Onderdelen die regelmatig bij ons besteld worden houden wij vaak zelf (beperkt) in voorraad. Dat is de afgelopen maanden weer heel prettig gebleken, want veel bedrijven wachtten zo lang mogelijk met bestellen. En soms wacht men dan iets te lang. Voor de afnemer is het fijn dat we dan snel draaiwerk kunnen leveren, en voor onszelf is het handig dat niet alle nieuwe bestellingen haastwerk zijn. Wij hebben, als we prioriteiten moeten stellen, meer tijd voor spoedklussen van nieuwe onderdelen. En dat kunnen voor de klant nieuwe onderdelen zijn, of draaiwerk dat (opeens) elders uitbesteed moet worden, want het begint nu toch al duidelijk te worden dat niet alle toeleveranciers ongeschonden uit de crisis gaan komen.

draaiboek

Draai boek.

Het blog groeit nog steeds door, er zijn al genoeg episodes om er een boekje van te maken, een draai boek dus. Maar dat gaan we (nog) niet doen, we beperken ons tot de Blog.

Draaien is niet moeilijk, maar je zou er inderdaad boeken over vol kunnen schrijven. Dat is in het verleden al gedaan, vooral lesboeken. Draaien is ook leuk, er zijn veel hobbyisten die thuis een draaibank of draaibankje hebben. Maar in tegenstelling tot veel andere hobby’s, zoals verhalen schrijven en fotografie, lijken er maar weinig mensen te zijn die er hun beroep van willen maken. En dat is jammer ,want goede draaiers zijn schaars. En het is ook onterecht want doordat goede draaiers schaars zijn ligt de ‘marktwaarde’ voor deze beroepsgroep gewoon hoog. En het is, ent als de twee genoemde hobby’s, een creatief beroep. Je ziet onder je handen iets groeien dat er zonder jouw vernuft en inzet niet gekomen was. De draaimachine is een gereedschap, net zoals een fototoestel of een PC met tekstverwerker. Het ontwerp van het onderdeel komt waarschijnlijk van iemand anders, maar het onderdeel is het resultaat van de inspanningen van de draaier. Net als een portret foto, of een schilderij, daarvan weet de opdrachtgever vaak ook al precies hoe het er uit moet gaan zien. En probeer het dan maar eens zo te maken.

Technische beroepen zijn zwaar ondergewaardeerd. En dan bedoel ik dus niet de beloning. Neen, ik bedoel als beroepskeuze. Het maken van de dingen die wij allemaal zo vanzelfsprekend zijn gaan vinden is vaak een grotere uitdaging dan het lijkt. Juist door het gemak waarmee wij er mee omgaan zien wij de waarde van technisch werk gewoon niet meer in. En het is zulk dankbaar werk. Dus niet alleen draaien (of frezen), maar alle mogelijke technische beroepen in de maak industrie. Maken is creëren, de maak industrie is een creatieve industrie. En daar mogen we best waardering voor hebben.

Tijd om te schrijven

Sinds de vakantieperiode ben ik een beetje uit mijn ritme, en schiet het schrijven voor dit Blog er bij in. En het is inmiddels hoog tijd om te schrijven, alleen de tijd om te schrijven ontbreekt. Want het is dan niet heel druk, het lijkt er op dat klanten (en ook prospects) er vooral op uit zijn om de bedrijfsvoering te frustreren. Nu zijn wij zelf ook hier en daar klant, dus daar doen wij vrolijk aan mee. En dat kost tijd.

Spoedaanvragen, waar absoluut snel een aanbieding op moet komen, maar waar je daarna nooit meer iets van hoort. We ontvangen ze, en we doen het zodoende zelf ook. Spoedorders, waar je alles voor uit je handen mag laten vallen, als er maar geproduceerd wordt, ze komen voor. Met als klap op de vuurpijl soms een annulering als je net lekker draait.

Tegenover alle spoed aan de aanvraag en bestel kant staat soms een ongelooflijke traagheid aan de betaal-kant. We mogen zelf geen muntjes draaien, dus het kost ook weer tijd om de verdiende centjes binnen te krijgen. En ik ben het opperhoofd hier, de manager, ik hoef het dus niet allemaal zelf te doen. Maar ik ben wel bij vrijwel alle acties betrokken. En betrokkenheid kost ook tijd. Vandaag dus even geen blog over automatendraaiwerk, maar over het overige reilen en zeilen van onze automatendraaierij. En ook het typen van dit korte stukje kostte meer tijd dan verwacht, want er kwam weer een spoed telefoontje tussendoor. Als het kan deze week nog leveren. Gelukkig hadden we al afspraken met deze klant gemaakt toen het stiller was, en ligt het meeste al klaar. Klant blij, want de spullen zijn op tijd. En wij blij,want wij zijn ze weer kwijt.